Ρεύμα και ενεργειακό κόστος στην Ελλάδα. Ποιες παρεμβάσεις μπορούν να περιορίσουν τις επιβαρύνσεις για καταναλωτές και αγορά, από τις απώλειες του Δικτύου έως τις οφειλές του ΕΛΥΚΩ.
Η νέα ένταση στις διεθνείς αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου επαναφέρει στο προσκήνιο το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα. Η εξάρτηση της ηλεκτροπαραγωγής από το φυσικό αέριο σημαίνει ότι οι διεθνείς αυξήσεις μπορούν να μεταφερθούν γρήγορα στην αγορά ρεύματος.
Η μακροπρόθεσμη απάντηση είναι η ενίσχυση των ΑΠΕ και της αποθήκευσης, η αναβάθμιση των δικτύων και ο μεγαλύτερος εξηλεκτρισμός της κατανάλωσης. Ωστόσο, υπάρχουν και παρεμβάσεις που μπορούν να περιορίσουν το κόστος άμεσα.
Κόστη που μπορούν να μειωθούν στην Ελλάδα
Η τιμή του φυσικού αερίου στις διεθνείς αγορές δεν μπορεί να ελεγχθεί από την Ελλάδα. Υπάρχουν όμως επιβαρύνσεις που δημιουργούνται στην εγχώρια αγορά και τελικά μετακυλίονται στους καταναλωτές.
Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερη σημασία έχουν οι απώλειες του Δικτύου, οι ληξιπρόθεσμες οφειλές και ο Ειδικός Λογαριασμός Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας, ζητήματα που περιλαμβάνονται και στον οδικό χάρτη του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για τη μείωση του ενεργειακού κόστους.
ΕΛΥΚΩ και οφειλές 300 εκατ. ευρώ
Η μείωση κατά 50% της πρώτης κλίμακας των χρεώσεων ΥΚΩ για τα νοικοκυριά εκτιμάται ότι αντιστοιχεί σε όφελος περίπου 50 εκατ. ευρώ ετησίως.
Σε συνδυασμό με τη μείωση των χρεώσεων για τη βιομηχανία, τα έσοδα του ΕΛΥΚΩ περιορίζονται συνολικά κατά περίπου 75 εκατ. ευρώ τον χρόνο.
Η Πολιτεία εκτιμά ότι η διασύνδεση της Σαντορίνης θα δημιουργήσει εξοικονόμηση περίπου 80 εκατ. ευρώ ετησίως, καλύπτοντας ουσιαστικά τη συγκεκριμένη απώλεια εσόδων.
Ωστόσο, παραμένει το ζήτημα των ήδη συσσωρευμένων οφειλών. Οι οφειλές του ΕΛΥΚΩ προς τους προμηθευτές ξεπερνούν τα 300 εκατ. ευρώ, ενώ παρά τις παρεμβάσεις και τη διασύνδεση της Κρήτης, ο λογαριασμός εξακολουθεί να εμφανίζει ελλείμματα.
Ακόμη και η πρόσθετη ενίσχυση των 200 εκατ. ευρώ δεν επαρκεί για την πλήρη κάλυψη των υφιστάμενων υποχρεώσεων, με το χρηματοδοτικό κενό να υπολογίζεται περίπου στα 100 εκατ. ευρώ.
Απώλειες στο Δίκτυο
Σημαντικό περιθώριο εξοικονόμησης υπάρχει και στις απώλειες του Δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας, οι οποίες διαμορφώθηκαν στο 10,8% το 2024.
Ο στόχος που έχει τεθεί είναι η μείωση των απωλειών περίπου στο 9,4% έως το 2028. Ωστόσο, σύμφωνα με τα στοιχεία του επενδυτικού προγράμματος του ΔΕΔΔΗΕ, υπάρχουν περιθώρια για ακόμη μεγαλύτερη μείωση, έως περίπου το 7,9%.
Η διαφορά μεταξύ 9,4% και 7,9% μεταφράζεται σε κόστος περίπου 110 εκατ. ευρώ ετησίως, ενώ η απόσταση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 5,5% αντιστοιχεί σε επιπλέον κόστος που υπολογίζεται περίπου στα 300 εκατ. ευρώ τον χρόνο.
Η ταχύτερη μείωση των απωλειών θα μπορούσε επομένως να περιορίσει σημαντικά μια επιβάρυνση που τελικά επηρεάζει την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και τους καταναλωτές.
Οι ληξιπρόθεσμες οφειλές
Παρέμβαση επιχειρείται και στο ζήτημα των καταναλωτών που συσσωρεύουν χρέη και στη συνέχεια αλλάζουν επανειλημμένα προμηθευτή χωρίς να έχουν εξοφλήσει τις προηγούμενες υποχρεώσεις τους.
Η τροποποίηση του Κώδικα Προμήθειας δημιουργεί ένα νέο πλαίσιο επισήμανσης των λεγόμενων στρατηγικών κακοπληρωτών, περιορίζοντας τη δυνατότητα αλλαγής προμηθευτή σε περιπτώσεις συστηματικής αθέτησης των υποχρεώσεων.
Ωστόσο, παραμένει το ζήτημα της είσπραξης της οφειλής από τον προηγούμενο προμηθευτή μετά την αλλαγή παρόχου. Η αποτελεσματικότητα του νέου πλαισίου θα κριθεί στην πράξη και ενδέχεται να απαιτηθούν πρόσθετες παρεμβάσεις.
Στόχος η πραγματική μείωση του κόστους
Η αντιμετώπιση των υψηλών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας δεν μπορεί να βασίζεται μόνο σε προσωρινές τιμολογιακές παρεμβάσεις. Απαιτούνται μέτρα που περιορίζουν τις πραγματικές πηγές κόστους.
Η εξόφληση των συσσωρευμένων οφειλών του ΕΛΥΚΩ, η ταχύτερη μείωση των απωλειών του Δικτύου, η αποτελεσματική αντιμετώπιση των ληξιπρόθεσμων οφειλών και η διασφάλιση ισότιμων συνθηκών ανταγωνισμού μπορούν να συμβάλουν στη μείωση των επιβαρύνσεων.
Οι διεθνείς τιμές ενέργειας δεν μπορούν να ελεγχθούν από την Ελλάδα. Τα κόστη που δημιουργούνται από τις εγχώριες αδυναμίες του συστήματος, όμως, μπορούν να περιοριστούν, ώστε οι καταναλωτές να μην επιβαρύνονται περισσότερο από όσο είναι αναγκαίο.
