Κοινωνικές κατοικίες για δικαιούχους ΕΕΕ
Σε πλήρη ανάπτυξη περνά μέσα στο 2026 το σχέδιο της κυβέρνησης για τη δημιουργία κοινωνικών κατοικιών που θα απευθύνονται σε δικαιούχους του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος, ευάλωτα νοικοκυριά, νέους και οικογένειες με σοβαρά στεγαστικά προβλήματα.
Το νέο μοντέλο κοινωνικής αντιπαροχής ξεκινά πιλοτικά με οκτώ ακίνητα της ΔΥΠΑ σε Παιανία, Σέρρες, Λάρισα, Καλαμάτα και Πύργο, τα οποία περνούν στην αποκλειστική διαχείριση του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας.
Από την αξιοποίηση των ακινήτων εκτιμάται ότι θα δημιουργηθούν περίπου 400 διαμερίσματα. Από αυτά, περίπου 130 θα διατεθούν με κοινωνικά και εισοδηματικά κριτήρια σε δικαιούχους του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος και σε ευάλωτες κοινωνικές ομάδες.
Τα υπόλοιπα διαμερίσματα θα διατεθούν εμπορικά, αποτελώντας το αντάλλαγμα του ιδιώτη επενδυτή που θα αναλάβει την κατασκευή ή ανακαίνιση των ακινήτων.
Πώς λειτουργεί το μοντέλο κοινωνικής αντιπαροχής
Το μοντέλο βασίζεται στη συνεργασία Δημοσίου και ιδιωτών χωρίς άμεση επιβάρυνση του κρατικού προϋπολογισμού.
Το Δημόσιο παραχωρεί το ακίνητο και ο ιδιώτης ανάδοχος αναλαμβάνει:
- μελέτες
- έκδοση αδειών
- κόστος κατασκευής ή ανακαίνισης
- εργατικά και ασφαλιστικές εισφορές
- τεχνικές εργασίες και φόρους
Ως αντάλλαγμα, ο ιδιώτης μπορεί να λάβει ποσοστό των κατοικιών ή μέρος των εσόδων από πώληση και εκμετάλλευση των ακινήτων. Το εργολαβικό αντάλλαγμα μπορεί να φτάσει έως και το 70% των κατοικιών.
Ωστόσο, η μεταβίβαση του ανταλλάγματος γίνεται μόνο μετά την πλήρη ολοκλήρωση του έργου, τη διοικητική παραλαβή και τη σύσταση οριζόντιων ιδιοκτησιών, ώστε να διασφαλιστεί η έγκαιρη και σωστή παράδοση του έργου.
Οι δύο τύποι συμβάσεων
Η πρώτη Κοινή Υπουργική Απόφαση που αναμένεται να δημοσιευθεί σε ΦΕΚ προβλέπει δύο μοντέλα συνεργασίας.
Το πρώτο είναι η «σύμβαση κατασκευής», όπου ο ιδιώτης αναλαμβάνει αποκλειστικά την ανέγερση ή ανακαίνιση κατοικιών και λαμβάνει ως αντάλλαγμα διαμερίσματα ή έσοδα από την πώλησή τους.
Το δεύτερο είναι η «σύμβαση κατασκευής και διαχείρισης». Σε αυτή την περίπτωση, ο ανάδοχος αναλαμβάνει και τη διαχείριση των κατοικιών μετά την ολοκλήρωσή τους.
Αυτό σημαίνει ότι θα μπορεί:
- να πραγματοποιεί μισθώσεις
- να εισπράττει ενοίκια και κοινόχρηστα
- να φροντίζει για τη συντήρηση των κτιρίων
- να εκπροσωπεί το Δημόσιο σε ζητήματα λειτουργίας
Η διάρκεια της διαχείρισης μπορεί να φτάνει έως και τα 50 χρόνια.
Πώς θα επιλέγονται οι δικαιούχοι
Το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας αναμένεται μετά το καλοκαίρι να καθορίσει:
- τα εισοδηματικά και κοινωνικά κριτήρια
- τη μέθοδο υπολογισμού του κοινωνικού ενοικίου
- τις προϋποθέσεις επιλογής των δικαιούχων
Προτεραιότητα θα δίνεται σε δικαιούχους του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος και σε νοικοκυριά με χαμηλά εισοδήματα.
Τα κοινωνικά διαμερίσματα θα διατίθενται με σημαντικά χαμηλότερα ενοίκια σε σχέση με τις εμπορικές τιμές της αγοράς.
Αυστηρές προδιαγραφές και έλεγχοι
Η υπουργική απόφαση προβλέπει:
- χρήση σύγχρονων υλικών
- πλήρη συμμόρφωση με κανόνες ασφαλείας
- προσβασιμότητα για ΑμεΑ
- υψηλή ενεργειακή απόδοση
- κτίρια σχεδόν μηδενικής ενεργειακής κατανάλωσης
Παράλληλα, προβλέπεται ότι δεν θα υπάρχουν «κατοικίες δύο ταχυτήτων», καθώς τα κοινωνικά διαμερίσματα θα έχουν ίδια ποιότητα κατασκευής με εκείνα που θα παραλαμβάνει ο ιδιώτης ανάδοχος.
Το Δημόσιο θα διατηρεί ισχυρό εποπτικό ρόλο μέσω ειδικού Μητρώου Συμβάσεων Κοινωνικής Αντιπαροχής, όπου θα παρακολουθούνται όλες οι ενέργειες των αναδόχων.
Στόχος πάνω από 2.300 κατοικίες
Το πρόγραμμα για τα οκτώ ακίνητα της ΔΥΠΑ αποτελεί την αρχή του συνολικού σχεδιασμού κοινωνικής στέγασης.
Στο πλάνο εντάσσεται και η αξιοποίηση ανενεργών στρατοπέδων, όπως το πρώην στρατόπεδο Ζιάκα στη Θεσσαλονίκη, όπου προβλέπεται η δημιουργία 1.034 κοινωνικών κατοικιών.
Συνολικά, ο εθνικός σχεδιασμός προβλέπει περισσότερες από 2.300 κοινωνικές κατοικίες τα επόμενα χρόνια, με στόχο την ενίσχυση του διαθέσιμου στεγαστικού αποθέματος και την αντιμετώπιση της αύξησης των ενοικίων.
Οι πρώτες κατοικίες αναμένονται σταδιακά μετά το 2026, καθώς απαιτείται χρόνος για αδειοδοτήσεις, διαγωνισμούς και ολοκλήρωση των έργων.
