Ελαιόλαδο: Πεντοχίλιαρα – Πρόστιμα πριν το ελαιοτριβείο

Ελαιόλαδο: Πεντοχίλιαρα – Πρόστιμα πριν το ελαιοτριβείο

Μικτά κλιμάκια της ΑΑΔΕ έχουν «στρατοπεδεύσει» τις τελευταίες ημέρες στην Κορινθία, στήνοντας αιφνιδιαστικούς ελέγχους λίγο πριν τα ελαιοτριβεία, σε χωματόδρομους, στενά περάσματα αγροτεμαχίων και σημεία όπου μέχρι σήμερα κινούνταν μόνο ντόπιοι.

Στο επίκεντρο βρίσκονται τα ψηφιακά δελτία αποστολής (Ψ.Δ.Α.) και τα τσουχτερά πρόστιμα των 5.000 ευρώ, που –όπως καταγγέλλουν παραγωγοί– «πέφτουν βροχή» ακόμη και για μικρές ποσότητες ελαιοκάρπου.

Ελαιόλαδο: Πεντοχίλιαρα – Πρόστιμα πριν το ελαιοτριβείο

Πρόστιμα 5.000 και 10.000 ευρώ χωρίς «δεύτερη κουβέντα»

Με τον νόμο 5222/2025 (άρθρο 214), η έκδοση ψηφιακού δελτίου αποστολής κατέστη υποχρεωτική για κάθε μεταφορά αγαθών. Η μη ύπαρξή του επιφέρει:

5.000 € πρόστιμο για επιχειρήσεις με απλογραφικά βιβλία
10.000 € πρόστιμο για επιχειρήσεις με διπλογραφικά βιβλία

Τα πρόστιμα, όπως αναφέρουν άνθρωποι της αγοράς, επιβάλλονται άμεσα, χωρίς ουσιαστικό περιθώριο εξηγήσεων, ακόμη και σε περιπτώσεις που μεταφέρονται λίγες δεκάδες κιλά ελαιοκάρπου – συχνά για οικογενειακή χρήση ή μικρές τοπικές πωλήσεις.

Το κλίμα στην ύπαιθρο περιγράφεται ως «κλίμα φόβου», καθώς η ελαιοκομική περίοδος βρίσκεται στο αποκορύφωμά της και οποιαδήποτε καθυστέρηση ή πρόστιμο μπορεί να ανατρέψει ολόκληρο τον προγραμματισμό της συγκομιδής.

Τι προβλέπει το νέο καθεστώς «ψηφιακής διακίνησης»

Στο πλαίσιο της ψηφιοποίησης της διακίνησης αγαθών, ο νόμος ορίζει ότι:

Κάθε μεταφορά πρέπει να συνοδεύεται από ψηφιακό δελτίο αποστολής.
Η έλλειψη του ψηφιακού δελτίου θεωρείται βαριά παράβαση και επιφέρει τα παραπάνω πρόστιμα.

Στόχος του μέτρου είναι η ιχνηλασιμότητα και η πάταξη της φοροδιαφυγής. Ωστόσο, όπως επισημαίνουν παραγωγοί και φορείς, η εφαρμογή του στην πράξη –ειδικά στον ελαιοκομικό τομέα– αποδεικνύεται εξαιρετικά δύσκαμπτη.

Η παρέμβαση Μαντά και οι τέσσερις «γκρίζες ζώνες»

Την ανάγκη άμεσων διορθώσεων για το Ψηφιακό Δελτίο Αποστολής (Ψ.Δ.Α.) στη μεταφορά ελαιοκάρπου αναδεικνύει ο βουλευτής Μεσσηνίας Περικλής Μαντάς, σε επιστολή του προς τον διοικητή της ΑΑΔΕ, Γιώργο Πιτσιλή.

Ο βουλευτής αναγνωρίζει ως θετικό τον στόχο της ιχνηλασιμότητας, αλλά υπογραμμίζει ότι η φετινή υποχρεωτική εφαρμογή «δεν ανταποκρίνεται στις πραγματικές συνθήκες της ελαιοκομικής παραγωγής» και απειλεί να αποδιοργανώσει την ελαιοσυγκομιδή.

Καταγράφει τέσσερις βασικές κατηγορίες προβλημάτων:

Πρακτική αδυναμία του κανόνα «ένα δελτίο = μία μεταφορά»
- Η ελιά μεταφέρεται με αγροτικά, τρακτέρ, ρυμουλκούμενα, ακόμη και από εργάτες γης.
- Η ανάγκη έκδοσης Ψ.Δ.Α. μέσα στο χωράφι, συχνά χωρίς σήμα ή πρόσβαση σε ψηφιακά μέσα, καθιστά τη διαδικασία ανεφάρμοστη.
Κίνδυνος άδικων προστίμων
- Σε πολλές περιπτώσεις η μεταφορά γίνεται από τρίτα πρόσωπα, που δεν έχουν οι ίδιοι υποχρέωση έκδοσης Ψ.Δ.Α.
- Παρ’ όλα αυτά, η ευθύνη και το πρόστιμο «χρεώνονται» στον παραγωγό, ο οποίος μπορεί να μην είναι καν παρών στη μεταφορά.
Ψηφιακό χάσμα: ηλικιωμένοι και μη εξοικειωμένοι με τεχνολογία
- Μεγάλο μέρος των αγροτών –ιδίως μεγαλύτερης ηλικίας– δεν έχει πρακτική δυνατότητα να χειριστεί εφαρμογές, κωδικούς, πλατφόρμες.
- Η υποχρέωση για ψηφιακές διαδικασίες σε πραγματικό χρόνο οδηγεί σε μαζική αδυναμία συμμόρφωσης.
Κίνδυνος αποδιοργάνωσης της συγκομιδής
- Η ελαιοσυγκομιδή είναι χρονικά πιεσμένη, εξαρτάται από καιρικές συνθήκες, διαθεσιμότητα εργατών και δυνατότητες ελαιοτριβείων.
- Η προσθήκη χρονοβόρων, ψηφιακών διαδικασιών και ο φόβος προστίμων απειλούν να μπλοκάρουν την αλυσίδα από το χωράφι μέχρι το ελαιοτριβείο.

Ελαιόλαδο: Πεντοχίλιαρα – Πρόστιμα πριν το ελαιοτριβείο

Παράταση – Ανάσα: Από Μάιο 2026 η εφαρμογή για τον ελαιόκαρπο

Μέσα στο κλίμα έντονης αντίδρασης, η ΑΑΔΕ ανακοίνωσε ότι μετατίθεται για την 1η Μαΐου 2026 η Α’ φάση εφαρμογής της υποχρεωτικής ψηφιακής έκδοσης δελτίων αποστολής ειδικά για τη διακίνηση ελαιοκάρπου από τους ελαιώνες προς τα ελαιοτριβεία.

Σύμφωνα με την απόφαση:

Μέχρι τότε, τα ελαιοτριβεία θα εκδίδουν δελτίο ποσοτικής παραλαβής κατά την παραλαβή του ελαιοκάρπου.
Η παράταση αφορά ελαιοπαραγωγούς – αγρότες κανονικού καθεστώτος ΦΠΑ, υπό την προϋπόθεση ότι:
- Δεν ανήκουν στις οντότητες της πρώτης φάσης ψηφιακής παρακολούθησης αποθεμάτων, δηλαδή
- Δεν έχουν ακαθάριστα έσοδα άνω των 200.000 € για το φορολογικό έτος 2022.

Όσοι ξεπερνούν αυτό το όριο θεωρείται ότι διαθέτουν την υποδομή και την οργάνωση για να προσαρμοστούν χωρίς περαιτέρω παράταση.

Τι σημαίνει πρακτικά για τον μικρό παραγωγό

Μέχρι την 1η Μαΐου 2026:

Οι μικροί και μεσαίοι ελαιοπαραγωγοί αποκτούν έναν πολύτιμο «χρόνο προσαρμογής», χωρίς τον άμεσο φόβο προστίμου 5.000 €.
Η μεταφορά του ελαιοκάρπου μπορεί να γίνεται με το υφιστάμενο καθεστώς, αρκεί το ελαιοτριβείο να εκδίδει το δελτίο ποσοτικής παραλαβής.
Παράλληλα, είναι σαφές ότι το ψηφιακό σύστημα δεν αποσύρεται – απλώς μετατίθεται χρονικά, ώστε οι παραγωγοί να οργανωθούν.

Για τους μεγαλύτερους σε τζίρο αγρότες (άνω των 200.000 € ακαθάριστα έσοδα 2022), το μήνυμα είναι ότι η υποχρέωση τρέχει κανονικά και η ΑΑΔΕ αναμένει πλήρη συμμόρφωση στο ψηφιακό πλαίσιο.

Το διακύβευμα: Ιχνηλασιμότητα ή αδιέξοδο;

Το Ψηφιακό Δελτίο Αποστολής, στη θεωρία, υπηρετεί έναν σύγχρονο στόχο: διαφάνεια, ιχνηλασιμότητα, πάταξη «μαύρης» διακίνησης και καλύτερη φορολογική εικόνα.

Στην πράξη, όμως, χωρίς προσαρμογές στην ιδιαιτερότητα της αγροτικής παραγωγής και χωρίς ουσιαστική τεχνική και εκπαιδευτική στήριξη στους μικρούς παραγωγούς, κινδυνεύει:

να μετατραπεί σε ένα ακόμη βάρος για τον ελαιοπαραγωγό,
να προκαλέσει περισσότερα προβλήματα απ’ όσα λύνει,
και να υπονομεύσει μια από τις πιο σημαντικές παραγωγικές περιόδους της υπαίθρου.

Η παράταση μέχρι τον Μάιο του 2026 είναι ένα πρώτο βήμα «ανακούφισης». Το κρίσιμο, όμως, θα είναι τι θα έχει γίνει μέχρι τότε, ώστε η ψηφιακή εποπτεία να μην ισοδυναμεί με «ψηφιακή τιμωρία» για όσους βγάζουν το λάδι… για να βγάλουν το λάδι τους στην αγορά.