image

Η έκθεση του Ευρωπαϊκού Δημοσιονομικού Συμβουλίου και οι προτάσεις για μεταρρύθμιση του ευρωπαϊκού δημοσιονομικού πλαισίου

Η έκθεση του Ευρωπαϊκού Δημοσιονομικού Συμβουλίου και οι προτάσεις για μεταρρύθμιση του ευρωπαϊκού δημοσιονομικού πλαισίου

Η έκθεση του Ευρωπαϊκού Δημοσιονομικού Συμβουλίου και οι προτάσεις για μεταρρύθμιση του ευρωπαϊκού δημοσιονομικού πλαισίου

Του Παναγιώτη Κορλίρα

Τον Φεβρουάριο του 2020, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εγκαινίασε τη δημόσια διαβούλευση αναφορικά με την ενδεχόμενη αναθεώρηση του ευρωπαϊκού δημοσιονομικού πλαισίου.
Αυτή η διαδικασία διαβούλευσης είχε ήδη προβλεφθεί στα πλαίσια της προηγούμενης αναθεώρησης του ευρωπαϊκού δημοσιονομικού πλαισίου (το γνωστό six pack)
που επέβαλε η ανάγκη αντιμετώπισης της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2008.
Τότε, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανέλαβε την νομική υποχρέωση να αξιολογεί την εφαρμογή των νέων κανόνων κάθε πέντε χρόνια.

Ωστόσο, μια σειρά οικονομικών και κοινωνικών εξελίξεων προσέδωσαν σε αυτή την διαβούλευση ένα περιεχόμενο που δεν έχει προβλεφθεί.
Σε στρατηγικό επίπεδο, η Ευρωπαϊκή Ένωση έθεσε ως στόχο να γίνει η πρώτη “ενεργειακά-ουδέτερη” ήπειρος,
να αξιοποιήσει στο έπακρο της νέες ευκαιρίες που δημιουργεί η ψηφιακή εποχή και να διασφαλίσει ένα συμπεριληπτικό (inclusive) μοντέλο ανάπτυξης.
Στο οικονομικό επίπεδο, η νέα κρίση που προκλήθηκε από την πανδημία του COVID-19 δοκιμάζει τις ευρωπαϊκές οικονομίες
πολύ περισσότερο απ’ ό,τι η αντίστοιχη κρίση του 2008, ενώ στο θεσμικό επίπεδο η αξιολόγηση του ευρωπαϊκού δημοσιονομικού πλαισίου
που διενήργησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατέδειξε τρία βασικά προβλήματα.

Πρώτον, πως οι υφιστάμενοι κανόνες είναι ιδιαίτερα πολύπλοκοι και δύσκολο να εφαρμοστούν.

Δεύτερον, πως λειτουργούν σε αντίθετη κατεύθυνση απ’ ότι πρέπει, δηλαδή λειτουργούν συγκυκλικά (ενισχύουν τις υφεσιακές πιέσεις κατά τους “κακούς καιρούς” και την υπερθέρμανση της οικονομίας κατά τους “καλούς”).

Τρίτον, η έλλειψη αυτοτελούς ευρωπαϊκού δημοσιονομικού μηχανισμού εξισορρόπησης επιβάλει η αντιμετώπιση μακροοικονομικών ανισορροπιών να στηρίζεται αποκλειστικά στον εθελοντικό συντονισμό των εθνικών πολιτικών.

Η ετήσια έκθεση του Ευρωπαϊκού Δημοσιονομικού Συμβουλίου (European Fiscal Board) πρέπει να ιδωθεί στο πλαίσιο αυτής της συζήτησης και των διαπιστώσεων.
Κατά μία έννοια, το EFB στην φετινή του ετήσια έκθεση δεν διατύπωσε κάποια ριζικά νέα ιδέα, αλλά εμβαθύνει περισσότερο σε θέσεις που έχει διατυπώσει στο πρόσθετο παρελθόν. Από την άλλη πλευρά, δεν πρέπει να αγνοηθεί το γεγονός ότι οι προτάσεις του καλούν σε μια σημαντική αναθεώρηση του ευρωπαϊκού δημοσιονομικού πλαισίου.
Κυρίως, δεν πρέπει να περάσει απαρατήρητο το γεγονός ότι ο καθ’ ύλην αρμόδιος ευρωπαϊκός θεσμός επιφορτισμένος με την διαφύλαξη της συνετής διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών, υποστηρίζει πως, πέρα από τον στόχο της δημοσιονομικής σταθεροποίησης, το δημοσιονομικό πλαίσιο πρέπει να ενισχύσει τη βιώσιμη ανάπτυξη.

Αποφεύγοντας δυσνόητες για τους μη-μυημένους τεχνικές λεπτομέρειες,
οι βασικές προτάσεις του Ευρωπαϊκού Δημοσιονομικού Συμβουλίου (EFB) μπορούν να κωδικοποιηθούν σε τρεις:

(α) Δημιουργία μιας κεντρικής ευρωπαϊκής δημοσιονομικής δυνατότητας (central fiscal capacity), ύψους 1,5-2,5% του ΑΕΠ της ευρωζώνης,
η οποία θα είναι μόνιμη, ενσωματωμένη στον κοινοτικό προϋπολογισμό και θα χρηματοδοτείται τόσο από ευρωπαϊκούς φόρους όσο και από κοινό δανεισμό.
Αυτός ο κεντρικός δημοσιονομικός μηχανισμός θα έχει διπλή λειτουργία.
Την υποστήριξη των κρατών μελών στην αντιμετώπιση μακροοικονομικών σοκ
και στην ενίσχυση επενδυτικών σχεδίων που υποστηρίζουν τους στρατηγικούς στόχους της Ένωσης.

(β) Απλοποίηση των κανόνων δημοσιονομικής εποπτείας, μέσω της υιοθέτησης ενός μόνο στόχου (διατηρησιμότητα δημοσίου χρέους το οποίο δεν θα πρέπει να ξεπερνά το 60% του ΑΕΠ),
ενός μόνο δείκτη (ο ρυθμός αύξησης των κρατικών δαπανών δεν θα πρέπει να υπερβαίνει το μεσοπρόθεσμο ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ)
και μιας μόνο γενικής “ρήτρας διαφυγής” η οποία θα ενεργοποιείται κατόπιν αξιολόγησης από ανεξάρτητο δημοσιονομικό θεσμό.
Ταυτόχρονα, η έκθεση προτείνει μέτρα διαφοροποίησης του ρυθμού δημοσιονομικής προσαρμογής κάθε κράτους μέλους,
προκειμένου να λαμβάνονται υπόψη οι ιδιαίτερες ανάγκες κάθε εθνικής οικονομίας.

(γ) Την υιοθέτηση θεσμικών κανόνων με στόχο την προστασία και ενίσχυση των δημόσιων επενδυτικών δαπανών αλλά και των δημόσιων επενδύσεων που ενισχύουν την αναπτυξιακή ικανότητα της οικονομίας όπως είναι οι δαπάνες εκπαίδευσης.
Η βασική ιδέα εδώ είναι η εξαίρεση τμήματος αυτών των δαπανών από τον υπολογισμό της “οροφής δαπανών” που επιβάλλεται από το πρόγραμμα δημοσιονομικής προσαρμογής σε κάθε κράτους μέλους.

Η έκθεση του Ευρωπαϊκού Δημοσιονομικού Συμβουλίου και οι προτάσεις για μεταρρύθμιση του ευρωπαϊκού δημοσιονομικού πλαισίου

Ελάχιστοι πλέον αμφισβητούν την αναγκαιότητα των παραπάνω παρεμβάσεων,
αν και αποτελεί ζητούμενο εάν οι πολιτικές συνθήκες στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο είναι ευνοϊκές για σημαντικές αλλαγές.
Οι προτάσεις του EFB έχουν μεν τεχνοκρατικό χαρακτήρα αλλά και πολιτικό πρόσημο.
Διευρύνουν τον παρεμβατικό ρόλο των εθνικών κυβερνήσεων, όπως συμβαίνει με την “ρήτρα διαφυγής” λόγω της πανδημίας,
ενώ ταυτόχρονα δρουν προωθητικά προς την εμβάθυνση της ευρωπαϊκής ενοποίησης μέσω της κάλυψης ενός διαπιστωμένου σημαντικού κενού,
δηλαδή, της ανυπαρξίας αυτοτελούς ευρωπαϊκού δημοσιονομικού μηχανισμού.
Συνεπώς, κινούνται προς την σωστή κατεύθυνση.

* Ο κ. Παναγιώτης Κορλίρας είναι Πρόεδρος του Ελληνικού Δημοσιονομικού Συμβουλίου

leave your comment


Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Uploading